PROJECT BETON- EN WATERBOUW

De Nieuwe N57 – pagina 2

Klik hier voor pagina 1

Onderstaande tekst betreft een interview van Pieter de Bode, eerder gepubliceerd in de nieuwsbrief N57.

Bekijk het resultaat via bovenstaand filmpje

Nee, het gaat niet over kunst met de bekende grote K als je Pieter de Bode vraagt wat een goed kunstwerk is. In plaats daarvan gaat het over viaducten, bruggen, tunnels en andere onderdoorgangen. Objecten van het praktische soort, kortom. Het antwoord lijkt aanvankelijk simpel. Een goed kunstwerk voldoet aan alle functionele eisen die er vooraf aan zijn gesteld, van feitelijk gebruik tot veiligheid. Maar dan zijn we er nog niet. Dat weet Pieter de Bode, projectleider van Colijn Aannemersbedrijf BV, als geen ander. Dat bedrijf is namelijk verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van de kunstwerken in het tracé van de nieuwe N57. Plus  de twee in de  bestaande A58.

De stand in april 2011:
Beelden van de Kunstwerken bij Serooskerke.

De stand in februari 2011:
Maandag 21 februari 2011 is de officiële ingebruikneming van het Middelburgse deel van de N57 en het Dampoort Aquaduct verricht, door Minister van Infrastructuur en Milieu, mevrouw Melanie Schultz van Haegen De opening vond plaats bij het Dampoort Aquaduct bij het informatiecentrum N57 aan de Kleverskerkseweg 21 te Middelburg.

De stand in januari 2011:

De stand in december 2010:
Foto 1: Deel Middelburg Zuid (KW19 t/m KW26) met aansluiting N57 op de A58 Foto 2: KW25 en KW26 in A58 en KW22 in afrit naar N57 met geluidsscherm KW24 (Strukton Infratechnieken) Foto 3: KW22 in afrit naar N57 met geluidsscherm KW24 (Strukton Infratechnieken) Foto 4: KW13 Foto 5: KW35 Foto 6: KW3 Foto 7: KW2

Programma van eisen
‘Een goed kunstwerk geeft óók uitdrukking aan de visie en het beeld die de architect daarvoor heeft ontwikkeld,’ zegt De Bode. ‘Dan heb je het over vormgeving, materiaalgebruik en afwerking. Veel mensen weten misschien niet dat voor de nieuwe N57 juist ook op dit terrein een complete visie is neergelegd.’
Hij doelt daarbij op het architectonisch programma van eisen en de beeldkwaliteit voor kunstwerken die voor Colijn Aannemersbedijf als een uiterst inspirerende en uitdagende richtlijn fungeren. ‘Daarin zijn zaken natuurlijk niet in detail uitgewerkt,’ legt Pieter de Bode uit. ‘Het ontwerpen, tekenen en construeren, dat is echt ons werk. Maar we baseren ons daarbij heel nauwkeurig en nauwgezet op die richtlijn.’
Wat houdt zo’n richtlijn zoal in? ‘Die geeft het beeld weer dat de architect voor ogen staat. In het geval van de N57 gaat het specifiek om een harmonieuze inpassing in het Zeeuwse landschap. Een heel belangrijke randvoorwaarde voor álle activiteiten. Wat de kunstwerken betreft, stelt de richtlijn dat we bij Zeeland passende materialen moeten gebruiken. Of lokale grassoorten. Of dat we in de vormentaal moeten verwijzen naar de kenmerkende vormen van de Zeeuwse zeewering.’
Het gaat erom, benadrukt De Bode, dat de kunstwerken ondanks het feit dat ze nieuw zijn toch iets vertrouwds en herkenbaars in zich dragen. En vormgeving en materiaalgebruik zijn daarvoor de cruciale elementen.

Eén familie
Dat klinkt mooi. Maar hoe werkt het in de praktijk? Pieter de Bode: ‘Neem bijvoorbeeld kunstwerk 17¹⁾ In de Oostperkweg. Je zou zeggen, da’s een tunnel, dus het gaat erom dat die goed berijdbaar en veilig moet zijn. Maar onze opdrachtgever heeft dus ook bepaald dat de tunnel goed ingepast moest worden. Wij hebben die eis toegespitst op de toegangen en daarvoor onder andere betonwanden met een textuur zijn gebruikt die overgaan in lange taluds die ingezaaid worden met Hard Zwenkgras or Roodzwenkgras gebruikt.’
Wie goed kijkt, bespeurt ook het gebruik van basaltzuilen op meerdere plaatsen. De Bode: ‘De kunstwerken in de nieuwe N57 zijn als ’t ware broertjes en zusjes. Elk verschillend van elkaar maar duidelijk behorend tot één familie.’
De inmiddels in gebruik genomen fiets- en voetgangersonderdoorgang aan de zuidzijde²⁾ tussen Mortiere en de Veerdam is ook een treffend voorbeeld van het zorgvuldige ontwerpwerk van Aannemersbedrijf  Colijn. De Bode: ‘Typerend daarvoor is de vormgeving van de zogeheten vleugelwanden. Die hellen licht achterover. Het betonoppervlak hebben we een textuur gegeven. En aan de bovenzijde van de vleugelwanden zie je de basaltzuilen weer terugkeren.’
Zo’n betonstructuur ontstaat overigens door in de bekisting structuurmatten te plaatsen. Stort je vervolgens het beton, dan neemt het oppervlak daarvan de structuur over die erin wordt gedrukt. De Bode: ‘Dat is net eventjes iets meer, maar maakt een belangrijk verschil.’

Tektoniek
Met een klein uitstapje naar het nieuwe viaduct in de A58³⁾ bij het knooppunt “De Roode leeuw” blijkt de zorgvuldige vormgeving van de nieuwe kunstwerken op Walcheren op weer een andere manier. De Bode: ‘De landhoofden van dit viaduct zijn opnieuw betonnen platen met een speciale structuur. Maar er is méér. In het architectonisch programma van eisen stelt de architect dat wanneer er sprake zou zijn van grote, zware liggers er   een extra steunpunt gemaakt kan worden. Hierdoor kan je de dekconstructie logischerwijs lichter uitvoeren. Wij hebben dat natuurlijk opgepakt. Je ziet nu ook heel goed dat het extra steunpunt een echt bijzondere vorm heeft. Het zijn elkaar gekoppelde trappezium vormige pijlers . Het gevolg is dat je je bij aanblik bewust wordt van het spel van materiaal, structuur en ruimtelijke beleving. Zoiets heet in vaktaal tektoniek.’

Terugkerend referentiepunt
Er gaat geen week voorbij of het architectonisch programma van eisen met de beeldkwaliteitpassages ligt bij Pieter de Bode opengeslagen op zijn bureau. ‘Dan zitten we opnieuw met elkaar te discussiëren hoe we de richtlijnen voor dit of dat te ontwerpen kunstwerk in de praktijk zullen toepassen. Hoe we de beeldreferenties gaan vertalen. Of checken we dat we in ons eigen ontwerpproces nog steeds op de goede weg zitten. Uitdagend? Jazeker. Stimulerend? Heel zeker. Het ontwerpen en construeren van de kunstwerken in het nieuwe N57-tracé vraagt namelijk bepaald meer van ons als bedrijf dan gebruikelijk. Wij zijn er elke dag mee bezig. En dat betekent óók: ontwerpen, schetsen, in de prullenbak gooien en opnieuw beginnen. Maar dat maakt het dus spannend en uiteindelijk zo bevredigend. Want die kunstwerken moeten wel honderd jaar op een volledige manier optimaal in het Zeeuwse landschap functioneren.’