De Nieuwe N57

Als gevolg van de huidige verkeersproblematiek op de N57 op Walcheren, heeft Rijkswaterstaat, in samenwerking met de Provincie Zeeland, de gemeenten Middelburg en Veere en het Waterschap Zeeuwse Eilanden, het project de Nieuwe N57 als “Design and Construct” op de markt gebracht.

In augustus 2007 heeft de bouwcombinatie Kunst, bestaande uit Rasenberg Infra (grond- en wegenwerk, kabels en leidingen) en Strukton Civiel Projecten (engineering kunstwerken en realisatie aquaduct) dit werk gegund gekregen en is daarmee verantwoordelijk voor de aanleg van deze nieuwe N57 van Middelburg tot aan Serooskerke. Klik voor de brochure die door de combinatie is uitgebracht…De huidige N57 kent een ontsluiting via het centrum van Middelburg en de N254 naar de A58. De nieuwe N57 komt ten oosten van Middelburg te lopen en kruist middels een aquaduct het kanaal van Walcheren. Langs het industrieterrein Arnestein zal deze vervolgens lopen naar de A58. Met de aanleg van de nieuwe N57 moet de verkeersveiligheid, de doorstroming en de leefbaarheid op Walcheren verbeteren. Het nieuwe tracé krijgt bijna overal vrijliggende fietspaden, groenstroken, watergangen en extra parallelwegen.

bnr_n57_01

Voor het deel van Serooskerke tot aan de Veersedam is de opdracht nog niet verstrekt.
N57

Colijn Aannemersbedrijf B.V. is, als dochteronderneming van Strukton, verantwoordelijk voor de realisatie van de kunstwerken op de N57 rondom Middelburg. Het betreft hier vijf (fiets)tunnels en zes viaducten. Twee viaducten daarvan bestaan reeds, maar worden uitgebreid.

Één daarvan, KW19, het viaduct over de Torenweg, is in 1968 gerealiseerd door Aannemingsbedrijf Colijn en Ippel N.V. Het tweede kunstwerk, het in 1966 gerealiseerde viaduct Molenzicht in de A58, wordt voorzien van een nieuw dek en verbreed in de richting Nieuwland. De werkzaamheden starten in april 2009 en moeten gereed zijn eind 2010.

Deze relatief korte bouwperiode dwingt de aannemerscombinatie ertoe slim om te gaan met het ontwerp, de gestelde eisen, vooraf vastgestelde faseringen en de omgevingsfactoren en daardoor zit de moeilijkheid van de kunstwerken naast vorm ook vooral in een stuk logistieke afstemming. Zo wordt gestart met de kunstwerken in de knoop waar de nieuwe N57 bij industrieterrein Arnestein aansluit op de A58. Deze kunstwerken moeten dit jaar nog gereed zijn.

De gemeente Middelburg heeft onderstaande folder uitgebracht over de N57. Klik op de afbeelding voor meer informatie.

N577

Onderstaande tekst betreft een interview van Pieter de Bode, eerder gepubliceerd in de nieuwsbrief N57.

ill_nb1104Bekijk de nieuwsbrief
Nee, het gaat niet over kunst met de bekende grote K als je Pieter de Bode vraagt wat een goed kunstwerk is. In plaats daarvan gaat het over viaducten, bruggen, tunnels en andere onderdoorgangen. Objecten van het praktische soort, kortom. Het antwoord lijkt aanvankelijk simpel. Een goed kunstwerk voldoet aan alle functionele eisen die er vooraf aan zijn gesteld, van feitelijk gebruik tot veiligheid. Maar dan zijn we er nog niet. Dat weet Pieter de Bode, projectleider van Colijn Aannemersbedrijf BV, als geen ander. Dat bedrijf is namelijk verantwoordelijk voor het ontwerp en de bouw van de kunstwerken in het tracé van de nieuwe N57. Plus de twee in de bestaande A58.

De stand in april 2011:

Beelden van de Kunstwerken bij Serooskerke.

De stand in februari 2011:
Maandag 21 februari 2011 is de officiële ingebruikneming van het Middelburgse deel van de N57 en het Dampoort Aquaduct verricht, door Minister van Infrastructuur en Milieu, mevrouw Melanie Schultz van Haegen De opening vond plaats bij het Dampoort Aquaduct bij het informatiecentrum N57 aan de Kleverskerkseweg 21 te Middelburg.

De stand in januari 2011:

De stand in december 2010:

Foto 1: Deel Middelburg Zuid (KW19 t/m KW26) met aansluiting N57 op de A58
Foto 2: KW25 en KW26 in A58 en KW22 in afrit naar N57 met geluidsscherm KW24 (Strukton Infratechnieken)
Foto 3: KW22 in afrit naar N57 met geluidsscherm KW24 (Strukton Infratechnieken)
Foto 4: KW13
Foto 5: KW35
Foto 6: KW3
Foto 7: KW2

Programma van eisen
‘Een goed kunstwerk geeft óók uitdrukking aan de visie en het beeld die de architect daarvoor heeft ontwikkeld,’ zegt De Bode. ‘Dan heb je het over vormgeving, materiaalgebruik en afwerking. Veel mensen weten misschien niet dat voor de nieuwe N57 juist ook op dit terrein een complete visie is neergelegd.’
Hij doelt daarbij op het architectonisch programma van eisen en de beeldkwaliteit voor kunstwerken die voor Colijn Aannemersbedijf als een uiterst inspirerende en uitdagende richtlijn fungeren. ‘Daarin zijn zaken natuurlijk niet in detail uitgewerkt,’ legt Pieter de Bode uit. ‘Het ontwerpen, tekenen en construeren, dat is echt ons werk. Maar we baseren ons daarbij heel nauwkeurig en nauwgezet op die richtlijn.’
Wat houdt zo’n richtlijn zoal in? ‘Die geeft het beeld weer dat de architect voor ogen staat. In het geval van de N57 gaat het specifiek om een harmonieuze inpassing in het Zeeuwse landschap. Een heel belangrijke randvoorwaarde voor álle activiteiten. Wat de kunstwerken betreft, stelt de richtlijn dat we bij Zeeland passende materialen moeten gebruiken. Of lokale grassoorten. Of dat we in de vormentaal moeten verwijzen naar de kenmerkende vormen van de Zeeuwse zeewering.’
Het gaat erom, benadrukt De Bode, dat de kunstwerken ondanks het feit dat ze nieuw zijn toch iets vertrouwds en herkenbaars in zich dragen. En vormgeving en materiaalgebruik zijn daarvoor de cruciale elementen.

Eén familie
Dat klinkt mooi. Maar hoe werkt het in de praktijk? Pieter de Bode: ‘Neem bijvoorbeeld kunstwerk 171) In de Oostperkweg. Je zou zeggen, da’s een tunnel, dus het gaat erom dat die goed berijdbaar en veilig moet zijn. Maar onze opdrachtgever heeft dus ook bepaald dat de tunnel goed ingepast moest worden. Wij hebben die eis toegespitst op de toegangen en daarvoor onder andere betonwanden met een textuur zijn gebruikt die overgaan in lange taluds die ingezaaid worden met Hard Zwenkgras or Roodzwenkgras gebruikt.’
Wie goed kijkt, bespeurt ook het gebruik van basaltzuilen op meerdere plaatsen. De Bode: ‘De kunstwerken in de nieuwe N57 zijn als ’t ware broertjes en zusjes. Elk verschillend van elkaar maar duidelijk behorend tot één familie.’
De inmiddels in gebruik genomen fiets- en voetgangersonderdoorgang aan de zuidzijde2) tussen Mortiere en de Veerdam is ook een treffend voorbeeld van het zorgvuldige ontwerpwerk van Aannemersbedrijf Colijn. De Bode: ‘Typerend daarvoor is de vormgeving van de zogeheten vleugelwanden. Die hellen licht achterover. Het betonoppervlak hebben we een textuur gegeven. En aan de bovenzijde van de vleugelwanden zie je de basaltzuilen weer terugkeren.’
Zo’n betonstructuur ontstaat overigens door in de bekisting structuurmatten te plaatsen. Stort je vervolgens het beton, dan neemt het oppervlak daarvan de structuur over die erin wordt gedrukt. De Bode: ‘Dat is net eventjes iets meer, maar maakt een belangrijk verschil.’

Tektoniek
Met een klein uitstapje naar het nieuwe viaduct in de A583) bij het knooppunt “De Roode leeuw” blijkt de zorgvuldige vormgeving van de nieuwe kunstwerken op Walcheren op weer een andere manier. De Bode: ‘De landhoofden van dit viaduct zijn opnieuw betonnen platen met een speciale structuur. Maar er is méér. In het architectonisch programma van eisen stelt de architect dat wanneer er sprake zou zijn van grote, zware liggers er een extra steunpunt gemaakt kan worden. Hierdoor kan je de dekconstructie logischerwijs lichter uitvoeren. Wij hebben dat natuurlijk opgepakt. Je ziet nu ook heel goed dat het extra steunpunt een echt bijzondere vorm heeft. Het zijn elkaar gekoppelde trappezium vormige pijlers . Het gevolg is dat je je bij aanblik bewust wordt van het spel van materiaal, structuur en ruimtelijke beleving. Zoiets heet in vaktaal tektoniek.’

Terugkerend referentiepunt
Er gaat geen week voorbij of het architectonisch programma van eisen met de beeldkwaliteitpassages ligt bij Pieter de Bode opengeslagen op zijn bureau. ‘Dan zitten we opnieuw met elkaar te discussiëren hoe we de richtlijnen voor dit of dat te ontwerpen kunstwerk in de praktijk zullen toepassen. Hoe we de beeldreferenties gaan vertalen. Of checken we dat we in ons eigen ontwerpproces nog steeds op de goede weg zitten. Uitdagend? Jazeker. Stimulerend? Heel zeker. Het ontwerpen en construeren van de kunstwerken in het nieuwe N57-tracé vraagt namelijk bepaald meer van ons als bedrijf dan gebruikelijk. Wij zijn er elke dag mee bezig. En dat betekent óók: ontwerpen, schetsen, in de prullenbak gooien en opnieuw beginnen. Maar dat maakt het dus spannend en uiteindelijk zo bevredigend. Want die kunstwerken moeten wel honderd jaar op een volledige manier optimaal in het Zeeuwse landschap functioneren.’

1) De onderdoorgang van de Krooneveltweg onder de N57
2) in de Veerse weg
3) Locatie is knooppunt ‘De Roode Leeuw” van de rijkswegen A58 met de N57. Bij het viaduct gaat de N57 onder de A58 door